Sử dụng phần mềm sketchpad

nâng cao chất lượng dạy học môn hình học THCS

1.Tóm tắt những kỹ năng cơ bản sử dụng sketchpad

1.1.Vẽ điểm:

- Có hai cách:

+  Dùng Point Tool trên thanh công cụ Toolbox

+ Lệnh Point on ( object) trong menu Construct(Dùng để vẽ một điểm trên một hay nhiều đối tượngD)

Thao tác:

* Chọn  đối tượng: Kích nút trái chuột vào đối tượng

* Thực hiện lệnh Point on (object)

+Vẽ giao điểm của hai đường, có hai cách:

* Kích trái chuột vào vị trí giao điểm của hai đối tượng hoặc:

-Chọn đồng thời hai đường cần xác định giao điểm

Thực hiện Lệnh Construct / Intersections

1.2.Đặt tên điểm:

- Sử dụng công cụ Text Tool trên  hộp Toolbox

*Sửa tên điểm: Nháy đúp chuột vào tên điểm, gõ lại tên điểm trong cửa sổ Label

1.3.Vẽ đoạn thẳng, đường thẳng, tia :

Có hai cách:

+ Sử dụng công cụ StraightEdge Tool trên hộp Toolbox

+Sử dụng menu Construct:

- Segment(đoạn thẳng)

- Ray (tia)

- Line (đường thẳng®)

Thao tác: *Chọn hai điểm, sau đó vào menu Construct chọn công cụ Segment, Ray hoặc Line

* Nháy chuột vào Segment: Vẽ đoạn thẳng có hai điểm đó là đầu mút

* Vào Ray, vẽ tia, điểm thứ nhất là gốc tia * Vào Line vẽ đường thẳng đi qua hai điểm đó

1.4.Vẽ trung điểm của đoạn thẳng:

Sử dụng lệnh: Construct /Midpoit:

+ Đánh dấu chọn đoạn thẳng

+ Lệnh Construct /Midpoit

1.5.Tô màu và đổi nét vẽ

Dùng menu Display: Mở menu Color  để chọn  màu và menu Line width để chọn nét vẽ của đường

1.6 Vẽ đường tròn, cung tròn

1.6.1 Vẽ đường tròn:

Có hai cách:

Sử dụng công cụ Compass Tool trong Toolbox

Sử dụng menu Construct:

+  Lệnh Construct /Circle By Center+Poit

+  Lệnh Construct /Circle By Center+ Radius

1.6.2 Vẽ cung tròn:

Vẽ một cung trên một đường tròn cho trước như sau:

- Sử dụng menu Construct /Are on Cirele:

+ Chọn hai điểm đầu mút của cung trên đường tròn theo thứ tự ngược chiều kim đồng hồ và chọn đường tròn đã có trên màn hình

+Thực hiện lệnh Construct /Are on Cirele

1.7..Miền đa giác, hình tròn, hình quạt, hình viên phân

1.7.1 Đa giác

- Sử dụng menu Construct:

+ Chọn các đỉnh theo thứ tự liên tiếp của đa giác

+ Thực hiện lệnh Construct /Quadrilaleral Interior

1.7.2. Hình tròn:

- Đánh dấu chọn đường tròn

-  Thực hiện lệnh

Construct/ Circle Interior

1.7.3. Hình quạt

 -   Sử dụng menu Construct /

Are Interior/ Are Sector:

+ Chọn cung hình quạt.

+  Thực hiện lệnh Construct /

 Are Interior/ Are Sector

1.7.4. Hình viên phân:

+ Chọn cung

+ Thực hiện lệnh Construct / Are Interior/ Are Segment

Chú ý: Dùng bảng mầu để tô màu

1.8. Vẽ đường thẳng song song, đường thẳng vuông góc

* Vẽ đường thẳng đi qua một điểm và song song  với một phương đã cho: Dùng menu Construct /parallel:

+Chọn đường thẳng / Tia/Đoạn thẳng và một điểm

+ Thực hiện lệnh Construct /Parallel

* Vẽ đường thẳng đi qua một điểm và vuông góc với một phương đã cho:

- Dùng menu

Construct/Perrpendicullar Line:

+Chọn đường thẳng / Tia/Đoạn thẳng và một điểm

+Thực hiện lệnh: Construct/PerrpendicullarLine:

1.9.Vẽ tia phân giác của góc

Sử dụng menu Construct:

- Đánh dấu ba điểm xác định góc theo thứ tự (Điểm thứ hai là đỉnh góc)

- Vào menu Construct /Ang Le Bisector

2. Cách dựng tập hợp điểm bằng phần mềm SKETCHPAD

2.1. Bảng điều khiển Motion Controllor:

- Chọn đối tượng

- Vào menu Display chọn 

Show Motion controllor

- Kích nút Play thì đối tượng chuyển động

- Nút Stop: dừng

2.2. Sử dụng hoạt hình Animation

- Chọn đối tượng cần hoạt hình

- Vào  menu Edit /Action Button/Animation.Trên màn hình xuất hiện nút Animate Point

Kích nút này cho đối tượng chuyển động và kích lần nữa nếu muốn dừng lại

-Sử dụng Trace tạo vết cho điểm (hayđường):

+ Chọn đối tượng

+ Vào menu Display rồi chọn Trace

+ Chọn màu: Bảng mầu Color

- Xoá vết: Sử dụng Erase Trace

3. Sử dụng  sketchpad vào đo đạc

3.1 Đo độ dài đoạn thẳng

            Lệnh Measurre /length:

+ Chọn đoạn thẳng muốn đo độ dài

+ Vào menu Measurre /length

3.2 Đo khoảng cách giữa hai điểm bất kỳ

- Lệnh Measurre /Distance:

+ Chọn hai điểm muốn đo khoảng cách

+ Vào menu Measurre /Distance

3.3.Đo chu vi một đa giác

 - Lệnh Measurre /Perimeter

Thao tác: + Chọn miền của đa giác cần đo

                + Thực hiện lệnh Measurre /Perimeter

3.4. Đo diện tích một đa giác:

- Chọn miền đa giác

- Dùng lệnh Measurre /Area

3.5.Đo góc:

- Đánh dấu ba điểm xác định góc theo thứ tự (Điểm thứ hai là đỉnh góc)

-  Thực hiện lệnh Measurre /Angle

3.6. Đo đạc đường tròn: Chu vi, diện tích và bán kính:

-  Chọn đường tròn .

Thực hiện lệnh Measurre /Circumferenc, Measurre/Area hoặc Measurre /Radius.

3.7. Đo chiều dài cung, dây cung, diện tích hình quạt

3.7.1.Đo chiều dài cung

- Chọn cung muốn đo độ dài.

Thực hiện lệnh Measurre /Acr length

3.7.2. Đo góc tương ứng với cung

- Chọn cung muốn đo góc

- Thực hiện lệnh Measurre /Are Angle

3.7.3 Đo diện tích hình quạt, chu vi hình quạt

Vẽ hình quạt V:

 - Chọn cung hình quạt

- Thực hiện lệnh Construct /Are In terior/ Are Sector

* Đo diện tích h.quạt:

+Chọn hình quạt

+ Thực hiện lệnh Measurre /Area

* Đo chu vi h. quạt:

+Chọn hình quạt

+ Thực hiện lệnh Measurre /Perimeter

4. Các phép biến hình

4.1.Phép tịnh tiến:

- Chọn vec tơ tịnh tiến: Chọn hai điểm trên mặt phẳng: A,B

- Chọn Transform /Mark Vector

- Chọn điểm C cần lấy ảnh qua phép tịnh tiến theo AB

- Thực hiện lệnh Transform /Translate

4.3 Phép quay

*Phép quay số đo góc quay cho trước:

- Chọn tâm quay

- Chọn hình cần dựng ảnh qua phép quay

- Dựng ảnh của hình chọn:

+ Vào menu Transform /Rotate

+ Nhập giá trị góc quay vào hộp thoại và kích chuột vào nút Rotate  

4.4 Phép đối xứng trục

- Chọn trục đối xứng là đường thẳng d đã cho (Thực hiện lệnh: Transform/Markmirror  để xác định d là trục đối xứng) 

- Chọn hình cần dựng ảnh qua phép đối xứng

- Hiển thị ảnh qua phép đối xứng:

               lệnh Transform /Reflect

Ví dụ:  Cho đường tròn (O,R) cố định, hai điểm A và B cố định ở bên ngoài đường tròn, E là trung điểm của AC. Tìm quỹ tích trung điểm M của BE.

Để dự đoán quỹ tích ta thực hiện các thao tác:

-Vẽ hình

-Thực hiện lệnh Construct /Locus

Bài tập 1:

Sử dụng phần mềm Sketchpad hãy vẽ:

a) Hình vuông ABCD bằng nhiều cách .

b) Tam giác đều ABC bằng nhiều cách.

(Có tô màu và đổi nét vẽC)

Bài tập 2: 

Cho đường tròn (O,R) cố định, hai điểm A và B cố định ở bên ngoài đường tròn, điểmC di động trên đường tròn, E là trung điểm của AC. Tìm quỹ tích trung điểm M của BE.

Hãy  vẽ hình và sử dụng menu Construct / Locus để dự đoán quỹ tích

Để dự đoán quỹ tích ta thực hiện các thao tác:

-Vẽ hình

-Thực hiện lệnh Construct /Locus

 Bài 3

C là điểm thay đổi trên nửa đường tròn cố định đường kính AB. Trên tia AC lấy điểm M sao cho AM = BC. Tìm quỹ tích điểm M.

Sử dụng phần mềm Sketchpad hãy trình bày các bước hướng dẫn học sinh giải bài toán trên.

Chú ý: Hiện đã có phần mềm Sketchpad phiên bản tiếng Việt; các bạn có thể download tại đây nhé.